Winterbor Jarmuz
Wszystko o odmianie
Opis odmiany
Winterbor — odmiana jarmużu (Brassica oleracea var. sabellica) znana ze swej dużej mrozoodporności i dekoracyjnego, mocno karbowanego pokroju liści. W klasyfikacji botanicznej zaliczana jest do krzyżowych warzyw kapustnych o charakterystycznych, pierzastych i zwiniętych brzegach liści. W uprawie amatorskiej i towarowej Winterbor bywa wysoko ceniona ze względu na trwałość liści w polu i dobre właściwości przechowalnicze po zbiorze.
Pochodzenie tej odmiany wiąże się z długoletnim doskonaleniem jarmużu w krajach północnoeuropejskich; Winterbor jest efektem selekcji odmian odpornych na niskie temperatury i długotrwałe warunki zimowe. Została rozpowszechniona w XX wieku przez hodowców i firmy nasienne, stając się jedną z powszechnie oferowanych odmian w handlu nasionami. Najczęściej występuje jako odmiana tradycyjna (niekoniecznie hybrydowa), dostępna w postaci nasion do siewu.
Morfologia rośliny: Winterbor tworzy wyprostowany, średnio wysoki pokrój (zazwyczaj rośliny osiągają wysokość od kilkudziesięciu do około 1 m w sprzyjających warunkach). Liście są intensywnie zielone, często z nieco niebieskawym nalotem, mocno karbowane i skręcone; ich powierzchnia jest stosunkowo miękka, ale wyraźnie teksturowana. Liście dolne są duże i nadają się do zbioru przez cały sezon, natomiast młode przyrosty odcieniają i są cenione w kuchni. Kwitnienie, jeśli dochodzi doń przy późnej wiosennej uprawie, przebiega jak u innych kapustnych — tworzenie rozety i łodygi kwiatostanowej prowadzi do wyczerpania rośliny.
Wymagania uprawowe i agrotechnika: Winterbor preferuje gleby żyzne, próchniczne, o dobrej przepuszczalności i względnie obojętnym do lekko zasadowego odczynie (pH około 6–7,5). Najlepiej plonuje na stanowiskach słonecznych do półcienistych. Siew można prowadzić wczesną wiosną dla zbiorów letnich lub od końca lata do wczesnej jesieni dla uzyskania roślin przezimujących — odmiana dobrze znosi przymrozki, a niskie temperatury często poprawiają smak (słodzenie liści). Odległości między roślinami zwykle mieszczą się w przedziale 30–50 cm, w zależności od warunków uprawy i przeznaczenia plonu.
Choroby i szkodniki: jak inne kapustne, Winterbor jest podatny na typowe choroby i szkodniki Brassicae. Do najczęściej występujących należą gąsienice bielinków, mszyce, pchełki kapustne, a także problemy grzybowe i bakteryjne (np. mączniak rzekomy, zgorzel siewek, zgnilizny). W profilaktyce zaleca się płodozmian, unikanie zastoju wody, odpowiednie nawożenie i mechaniczne lub biologiczne metody ochrony przeciwko owadom. Odmiana cechuje się jednak relatywnie dobrą odpornością na niskie temperatury i tolerancją na trudniejsze warunki, co czyni ją popularną w regionach chłodniejszych.
Zbiór, przechowywanie i zastosowanie kulinarne: liście Winterboru można zbierać sukcesywnie — odcinając dolne liście w miarę wzrostu rośliny — lub dokonać zbioru masowego. Młode liście nadają się do sałatek i surówek, natomiast starsze są idealne do duszenia, gotowania, jako składnik zup i gulaszy oraz do mrożenia po blanszowaniu. Dzięki intensywnemu procesowi "dosładzania" po przymrozkach smak liści staje się bardziej łagodny. Przechowywanie odbywa się w chłodnym miejscu lub w lodówce przez kilka dni; dłuższe przechowywanie wymaga przetworzenia (zamrożenie, konserwowanie).
Wartość odżywcza i znaczenie gospodarcze: jarmuż, w tym odmiana Winterbor, jest ceniony jako warzywo o wysokiej wartości odżywczej — bogaty w błonnik, składniki mineralne i witaminy typowe dla krzyżowych warzyw liściastych. Odmiana Winterbor wykorzystywana jest zarówno w gospodarstwach ekologicznych, jak i w uprawach konwencjonalnych oraz w ogrodach przydomowych ze względu na trwałość plonu i małe wymagania pielęgnacyjne. Dzięki dekoracyjnemu wyglądowi liści bywa również stosowana w nasadzeniach ozdobnych oraz w kompozycjach jadalnych ogrodów użytkowych.